LAPASTANGAN

GANID…

Maaga kaming naghanda ni Ama upang pumunta sa Bayan, hindi para magluwas ng kalakal na gulay kundi upang sumangguni sa aming Meyor, tungkol na din sa problemang may kinalaman sa pangangamkam ng lupa at mga pananakot ng mga tauhan ni Don Rafael. Hindi pa pumuputok ang araw ng kami’y umalis ng bahay sapagkat may dalawang oras ang byahe mula sa amin hanggang bayan. Noong mga panahong iyon, tricycle lamang paraan ng transportasyon sa amin sa bako bakong daanan. Ayaw pa akong isama ni Ama pero dahil na din sa nangyari noong nakaraang mga gabi, pinilit ni Ina na ako’y pasamahin.

Lunes noon at marami ng tao sa munisipyo ng kami ay makarating. May flag ceremony ang mga opisyal at empleyado ng munisipyo. Nasa tabihan lamang kami ng isang tindahan ng gamot na pagkamamahal sa may tapat habang tinutugtog ang Lupang Hinirang, hinahanap ng mga mata ang aming sadya. Ng matapos ang awit ng mga empleyadong hindi naman umaawit talaga, agad kaming pumasok at tumungo sa tanggapan ni Mayor, subalit wala pa ang aming pakay. Tirik na ang araw at halos tatlong oras na din kaming naghintay, madami na akong nabilang na butiki sa kisame ng munisipyo pero wala pa ding nakakapagsabi sa amin kung darating ba si Meyor o hindi. Putang ina, makati na ang aking kuyukot, tuyot na ang aking laway, puti na ang mata sa inip, ni isa sa maarteng empleyado e hindi makapag-alok kahit ni isang basong tubig. At ang mga pulitikong tao talaga, mga paimportante.

Dumating din ang aming sadya bago sumapit ang pananghalian. Pinapasok naman kami ng sekretarya makalipas lamang ang ilang sandali. Humingi ng dispensa si Mayor sa aming matagal na paghihintay, nagkainuman daw sila ng Gobernador at ni Don Rafael nitong nakaraang gabi. At pagkarinig niyon, banaag ko sa mukha ni Ama ang pagsibol ng masidhing galit. Lumabas ako ng kwarto ayon na din sa utos ni Ama. Maingay sa pasilyo ng munisipyo dahil sa dami ng tao roon, pero rinig ko ang dagundong ng aking puso. Hindi ako mapakali habang hinhintay si Ama na matapos sa pakikipag-usap kay Meyor. Hindi ko mawaring dahilan, parang may kung anong hindi magandang mangyayari.

“Abet, tara na, uuwi na tayo”

Nagmamadali si Ama, humahangos kaming lumabas ng munisipyo. Ramdam ko sa asal ni Ama ang kabiguan ng aming pakay. Walang nangyari sa kanilang pag-uusap.

“Putanginang mga naka pwesto, nakasubo sa burat ang mga bunganga habang kumakain ng tae ng mga mayayaman. Mga walanghiya”

Wala na kaming maari pang malapitan o mahingan ng tulong tungkol sa problema. Ano ang laban naming salat sa yaman sa mga makapangyarihang pamilya. Ang tangi lang naming pinanghahawakan ay ang kaalaman na ang lupang sinasaka ni ama ay galing sa kanyang mga magulang. Wala naman kaming nalalaman na ang lupang iyon ay pag-aari ng iba. At tulad ng sinasabi ni Don Rafael na iyon daw ay kanila, may dokumentong hawak di umano. Taal kaming taga Santa Magdalena, ang lupang aming sinasaka ay pagaari ng aking kanununuan. Samantalang ang pamilya ni Don Rafael ay dapo lamang sa aming Bayan na ngayon nangangamkam ng lupa ng iba. Papaanong mapupunta sa kanila ang aming lupa. Ganon na lamang ba ang katalinuhan ng may kwarta at talagang ganon na lamang ba kami kamangmang? Samut sari pa ang naglalaro sa aking diwa. Lutang sa mga katanungang walang tiyak na kasagutan. Hindi alintana ang gutom. Hindi naging mabagal ang oras sa karagkarag ng trycicle na inarkila pa ni Ama sa bayan

“Sepa.. Sepa.. Nandito na kami Sepa. Nasaan na kaya ang Nanay mo? Puntahan mo nga abet sa pulo, baka ipinastol si Bagting kanina, alas dos na e wala pa dito sa bahay.”

Mabilis kong tinakbo ang papuntang pulo. Naguunahan naman sa paghampas ng tambol ang pintig ng aking puso,  tulad ng pakiramdam ko kanina sa bayan na hindi ko maintindihan. Tanaw ko pa lamang ang bukid, nakapanlulumo, wala akong natatandaang bagyo na dumaan para maging ganoon ang itsura ng aming gulayan. Buwal lahat ng pananim, sira ang mga balag na kung susuriing mabuti, parang dinaanan ng tatlong buhawi. Ang mga sitaw na aming punla, giniik lahat ng may kagagawan niyon. May bakas pa ng pinagkainan ng papaya. Hindi kalayuan sa ilalim ng puno ng mangga, nandoon si Bagting  na parang may tinatanuran. Hindi naman doon dapat siya nakasuga kundi doon sa may bandang kaparangan. Agad akong lumapit upang mas lalong magimbal at mabigla sa matutunghayan. Hindi ko alam ang aking gagawin, ayaw kong paniwalaan ang aking nakikita. Si Ina, duguan nakahandusay sa Lupa. May tatlong magkakalayong sugat sa dibdib. Hawak ang Itak ni Ama sa kanang kamay. Nakapikit at hindi na humihinga. Tuyo ang dugo sa kamiseta, tanda lamang ng may ilang oras ng ganoon si Ina.

“Inaaaaaaa….”

Bakit may kailangang magbuwis ng buhay para lamang sa pansariling interes? Hindi patas ang mundo upang humamon sa buhay. Si Ina na aking mahal ay biktima ng kasakiman. Nagbuwis ng buhay upang ipaglaban lamang ang ganang kanya. Tatlong tama ng baril ang kumitil ng kanyang buhay. Napakasakit. Wala na si Sepa na butihing asawa ni Berto. Wala na si Sepa na mapagmahal na Ina ni Abet. Bakit humantong sa ganitong kalapastanganan ang kasakimang walang kaparis.  Ang pagtatanggol ba para sa sarili ay isang kasalanan? Ang ipaglaban ba ang alam naming tama ay isang malaking kasalanan? Bakit sa ganitong paraan pa kami susubukin ng hamong iyon? Putang Inang sistema yan. Putang ina sa mga demonyong nainirahan sa bulok na pagkatao ng may mabubulaklak na pananalita subalit may nakasusulasok ng hininga.

Advertisements